Trots

Hoe komt het dat bij sommige mensen alles de verkeerde kant op lijkt te gaan?

Dat is de vraag die ik mezelf stelde na de reactie van een vriendin op een bericht die ik haar stuurde met een “goede bedoeling” en om haar te helpen! Ze zit al jaren in een scheiding waar ze geld van moet krijgen maar dat niet komt. Ze is in de loop der jaren steeds zieker geworden, reuma, astma, bronchitis, allergische reacties, depressie en laatst nog een gebroken enkel die maar niet wil genezen en haar dwingt om veel thuis te blijven. Haar leefruimte krimpt in. Ik zie haar leven afbrokkelen, de tijd voorbijgaan en een verslechtering in alle opzichten van haar situatie. Ik word er droevig van. Ik zie ook haar wil om niet los te laten wat ze beschrijft als haar recht. Natuurlijk heeft ze geld nodig om te kunnen leven maar moet het ten koste gaan van haar gezondheid? Ik vroeg me af waar het vandaan kwam dat het haar steeds niet lukte om gelukkig te zijn, dat ze zelf steeds ongelukkiger en geïsoleerd wordt. Ze heeft steeds minder vrienden en met haar dochters maakt ze ook regelmatig ruzie. Ze maakt ruzie met de artsen, met de fysiotherapeut, met haar advocaat. Ik zie het. Ik vroeg haar om beter naar alle mensen om haar heen te kijken. Dat kan het niet zo zijn dat ze allemaal incompetent zijn. Door iedere keer van professionals te veranderen komt ze geen stap verder. Ze wordt niet geholpen en wordt ze nog wantrouwig. Maar dat wilde ze niet horen. Ineens was ik degene die haar niet snapte. Die haar teleurstelde. Die veranderd was. En ja! Ik ben zeker veranderd in de loop der jaren. Terwijl ik dat schrijf voel ik ook het verdriet om machteloos te zijn met het gevoel dat wat ik ook doe of zeg verkeerd geïnterpreteerd kan worden. Wat is dat toch? Wat blokkeert de weg naar geluk?

Ik vroeg me af:

Wat houdt mensen op een afstand i.p.v. dichter bij de mensen te brengen?
Wat leidt tot koppigheid en blindheid i.p.v. openheid en flexibiliteit?
Wat brengt nog meer moeilijkheden met zich mee i.p.v. de moeilijkheden te verlichten?
Wat is een van de obstakels voor geluk?

En ineens kwam het antwoord: trots! Gewoon trots! En trots is net een langzaam gif.

Iedereen wordt weleens geconfronteerd met trots. Het maakt ons onbuigzaam en hoogmoedig. Het gaat verborgen in subtielere vormen, in ingenomenheid, valse bescheidenheid en superioriteitsgevoel. Trots kan ook in boosheid zich verstoppen. Het spint een (prikkel)draad om ons heen wat mensen op afstand houdt. Trots is in boeddhisme goed bekend. Het is een van de onheilzame mentale formaties dat ons belemmert in ons omgang met anderen en met onszelf. Het staat ons vrijheid en geluk flink in de weg.

En geloof me. Communiceren met iemand die heel trots is is heel moeilijk. Deze persoon wil van niemand iets aannemen, voel zich snel gekrenkt, wil alles zelf doen en gelooft niemand. Terwijl ik dat schrijf, kijk ik naar mezelf en zie ik ook van die trekjes. Ja, ik ben ook vergiftigd door trots. Die heeft me ook af en toe in haar macht. Ik wil graag alles zelf doen, denk het beter te weten en ben niet altijd open voor adviezen. Maar tegenwoordig kan ik snel trots herkennen: als ik me verontwaardigd voel, weet ik dat trots er is. En dat was het geval met het antwoord van mijn vriendin. Ik was verontwaardigd. Ik merkte het en bleef heel stil kijken naar mijn trots. Door niet tegen in te gaan of die te voeden met gedachten als: “Zeg! Leuk die vriendin van mij! Ik probeer haar te helpen en ze wordt nog boos tegen mij!” Uiteindelijk had trots geen vat meer op me. Trots wordt alleen gevoed als we het leven en wat in het leven gebeurt te persoonlijk nemen. Het gaat niet om trots te onderdrukken maar die direct te herkennen wanneer het zich manifesteert en stil erbij te blijven zitten. “He, trots! Ik zie je! Je bent er en dat is prima. Ik doe even niets met je.” En omdat in het leven iedere moment anders is, gaat de trots vanzelf weg. En dat is wat Cuong bedoelt met midden in de storm het geluk aanraken. De trots is de storm, mijn stilte is geluk. De trots is het gif en de stilte de antidota (tegengif). En dat geeft hoop! We hoeven niet de slachtoffers van trots te worden. We hoeven niet trots als een vijand, een dader te zien. Het is een manifestatie van het leven. Het gaat om het te zien, volledig te zien voor wat het is. Het heeft geen vaste kern en brokkelt vanzelf af als we stoppen cement in te gooien om het in stand te houden. Het cement zijn alle gedachten die om de trots heen gaan klonteren: “Dat het niet mag er zijn of er wel mag er zijn. Dat het je recht is. Dat de andere een nul is”. Dat soort gedachten houden trots in stand en brengen verdriet, boosheid en pijn met zich mee.

Volgende keer dat trots aanwezig is, ernaast gaan zitten, heel stil, aanwezig maar heel stil. Het zal geen vat meer op je hebben en dat is geluk aanraken. We kunnen naast iedere gevoel die zich manifesteert zo ernaast gaan zitten om het te zien zonder oordeel of er iets mee te willen doen. Het gaat van zelf weg. Dat is magisch!