Verbinden en ontbinden

Als we bij de sangha avond komen vormen we op dat moment met de mensen die aanwezig zijn een sangha. De sangha begint om 19:30 u en eindigt om 21:15 u. Iedere mens die op dat moment aanwezig is is deel van de sangha. De sangha ontstaat. Om 21:15 u valt de sangha uit elkaar. De sangha wordt ontbonden.

De sangha was er en had een vorm en even later heeft de sangha geen vorm meer. En toch bestaat de sangha. De volgende keer zal de sangha anders zijn, het zal een nieuwe vorm aannemen. Zelf als de volgende keer precies dezelfde mensen aanwezig zijn zal de sangha toch anders zijn omdat in de tussentijd is iedereen een beetje anders geworden. Iedereen zal fysieke en mentaal een paar ervaringen rijker zijn en zal daardoor bijvoorbeeld anders naar gebeurtenissen kijken. In de tussentijd verandert het lichaam ook.

Dat is wat in het leven gebeurt. Dingen komen bij elkaar en vallen uit elkaar. Ze zijn er en ze zijn niet meer en toch kun je niet zeggen dat ze niet bestaan. De natuur van alles wat bestaat is ontbinding. Ontbinden betekent ook geen gehechtheid en geen continuïteit. Gehechtheid is wat bindt. Het is net lijm. Het maakt dingen aan elkaar vast zodat je ze niet meer uit elkaar kan trekken. Het beperkt je vrijheid in een poging om te willen voorkomen dat dingen veranderen. Het is de basis van verslaving. Als je verslaafd raakt aan iets betekent het dat je iets vastgelijmd hebt. Je hebt geen ruimte en vrijheid meer om je los te koppelen aan je object van verslaving. Als je aan alcohol, eten, kopen, sporten, werken, denken en zo voort verslaafd bent, ben je niet vrij want als je niet krijgt wat je wilt ben jij ongelukkig. Je wilt alcohol drinken, eten, kopen, sporten, werken, denken… herhalen.

Echte verbinding heeft ontbinding nodig. Stel, je drinkt een glaasje wijn met vrienden en je kan niet stoppen. Je bent aan alcohol gebonden, gelijmd. Je voelt dat het niet goed voor jou is maar je kunt niet stoppen. Je brengt jezelf een andere in gevaar. Maar als je na het ene glaasje makkelijk kan stoppen, is er geen probleem. Je weet dat als je meer zou gaan drinken, je niet veilig thuis zou komen of dingen zou gaan doen waar je spijt van zal krijgen. Je ontbindt jezelf. Je bent niet gehecht aan alcohol. Je zoekt geen continuïteit in alcohol. Later kan je je weer verbinden met alcohol als je dat zou willen maar het hoeft ook niet per se. In dat geval ben jij vrij.

In een relatie is ook ontbinding nodig om je weer te kunnen verbinden. Ontbinden betekent dat je alle ideeën en concepten die je over de ander hebt, loslaat. Je maakt iedere keer een nieuwe verbinding en kijk met andere ogen naar de ander en niet met het idee: ik ken je al. En dat is niet makkelijk want onze mind vindt het heel prettig om zekerheid te hebben en wilt het liefst alles laten zoals het is. Sommige mensen zijn heel creatief in hun poging om iedere keer de ander weer te ontdekken. We hebben vrienden die met elkaar getrouwd zijn en als trouw symbool hebben ze een gouden koordje om hun pols. Dat is het symbool van hun verbinding. Na een tijdje gaat het koordje stuk en zijn ze symbolisch weer ontbonden. Dan plaatsen ze weer een nieuwe stuk gouden koord om hun pols heen om zich weer te verbinden. Ze maken er iedere keer een kleine ceremonie van. Ze willen heel bewust zich weer verbinden op een nieuwe manier en een kans hebben om de ander weer te ontdekken.

Gehechtheid, continuïteit, vaste verbinding zoeken is de makkelijkste weg maar niet de duurzaamste weg. Dat is de werking van mind. De mind verbindt zich met alles om zich heen via de zintuigen en maakt contact. De mind houdt alles vast als een herinnering. Als het een plezierige ervaring is wordt het goedgekeurd en vastgehouden. Was het een vervelende ervaring dan wordt het afgekeurd. De mind zoekt de hele tijd geluk en goed gevoel en is eraan gehecht. Het is een verslaving. Zoeken naar goed gevoel en geluk is een verslaving. Je bent dan vastgebonden, vastgelijmd. Je maakt contact met iets, je aandacht wordt aangetrokken en een gevoel wordt opgewekt, die wordt door een gedachte gevolgd en dan kom de wil om iets te herhalen of juist af te keuren. Zo werkt het bij iedereen.

Maar we hebben ook andere capaciteiten die we niet altijd gebruiken om ons weer vrij te maken, die ons helpen om ons te ontbinden. Om je te ontbinden moet je eerst bewust worden van je vastgebondenheid. De eerste mentale hulp is mindfulness: het is de capaciteit om een object van de mind te benaderen zonder begeerte of afkeer, zo kan je naar lijden en geluk kijken zonder een voorkeur te hebben. Daarvoor heb je concentratie nodig want je mind probeert iedere keer je af te leiden en je te laten kiezen voor het prettiger. Je hebt in je ook inzicht, je ziet dat geluk en lijden geen vaste kern hebben. Hun natuur is ontbinding. Ze blijven niet eeuwig. Je wordt bevrijd van je verbinding, je zit niet meer vast aan je concepten en je verslavingen. Je bent ontbonden. En als je dat ontdekt hebt heb je het verlangen, de diepe wens (dat is geen begeerte!) om aan andere mensen te laten zien dat ze ook vrij kunnen zijn van gehechtheid en gebondenheid.

De 5 universele mentale formaties die voor hechting (verbinding) zorgen
1 Contact
2 Attentie (aandacht)
3 Gevoel
4 Gedachte
5 Wil
Dat is de werking van de manas en dat leidt tot verbinding in de zin van begeerte, gehechtheid of afkeer. Het discrimineert. Je reageert op de automatische piloot. Je identificeert je met een gevoel of gedachte. Je bent vastgebonden.

De 5 bijzondere mentale formaties die voor ontbinding zorgen
1 Mindfulness
2 Concentratie
3 Inzicht
4 Bevrijding
5 Verlangen
Dat zijn de krachten die we hebben en kunnen trainen om iedere keer weer te zien dat alles gelijkwaardig is en alles leeg is van een permanente kern. Het leidt tot vrijheid. Je ontbindt je van je ideeën en concepten. Je wordt wakker.