Kiezen leidt tot polarisatie

Dit weekend hebben we een documentaire gekeken, The Social Dilemma. Daarin zie je o.a. de impact van sociale media op onze gedachten en op de beslissingen die we nemen. Stof tot nadenken en om ons te helpen steeds meer bewust te worden van wat we aan het doen zijn.

Onze geest is oorspronkelijk bedoeld om ons lichaam, ons leven te beschermen. De geest zoekt duidelijkheid en simplificeert een situatie om snel een beslissing te kunnen nemen. Daardoor het splitsen in oké of niet oké.

Op het moment dat we een keuze maken, hebben we een situatie in tweeën gesplitst en missen we de helft. Het is bijvoorbeeld onmogelijk voor onze geest om in liefde haat te zien, in het goede het slechte te zien, in de herrie de stilte te horen, in een vrouw een man te zien enzovoorts.

En toch is in het goede ook het slechte aanwezig en is in geluk ook pijn aanwezig. Het moet zo zijn want de natuur is niet te splitsen. Het is een geheel! Om in leven te blijven moeten we dieren en planten doden. Om onze huizen te kunnen verwarmen putten we de aarde uit. Om kleren te kunnen kopen moeten mensen vaak hard werken voor weinig geld. In een liefdesrelatie is ook altijd ruzie aanwezig.

Artificiële Intelligentie (AI) functioneert net als onze geest, op basis van keuzes. Het is binair. Grof gezegd: iets is goed of iets is slecht.

Alles wat we doen op internet wordt in de gaten gehouden. Al onze keuzes en voorkeuren worden geanalyseerd om steeds beter te kunnen voorspellen wat we leuk vinden en ons dat voor te schotelen. Hierdoor krijgen we steeds minder de andere kant te zien en komen we in een informatiebubbel terecht. We krijgen steeds meer informatie te zien die ons versterken in onze opinie en we krijgen steeds minder begrip voor andersdenkenden. Dat systeem leidt naar extremen en naar polarisatie. Mensen in de documentaire maakten zich o.a. zorgen over de democratie en het risico van burgeroorlog.

Laten we ervoor waken dat we kritisch blijven op de manier waarop we informatie tot ons nemen, van alle media, en ons regelmatig af te vragen of het wel klopt wat we zien of lezen.

De Boeddha zei: “Vermijd extremen. Kies de middenweg”. Hij had al lang voor internet en AI het gevaar gezien van keuzes te maken. Want een aspect van iets is niet de totaliteit. De training van de geest is om alle aspecten tegelijkertijd te leren zien: dat in geluk lijden aanwezig is, in liefde haat aanwezig is, in het goede het slechte aanwezig is.

In ons dagelijks leven moeten we wel keuzes maken. Maar laten we die keuzes zo bewust mogelijk maken door te weten dat er altijd een ander onzichtbaar aspect aanwezig is. We kunnen ons ook trainen door niet alleen open te staan voor informatie die we goedkeuren, maar ook voor totaal andere ideeën en inzichten. Het houdt ons scherp en voorkomt dat we in extremen vallen. Zo komen we steeds dichter bij het totale beeld. Dat is diep kijken: alle aspecten van iets zien. Uiteindelijk komen we tot de conclusie dat er noch goed, noch slecht bestaat. Het leven is een mysterie dat niet te bevatten is in woorden en niet te splitsen is.